Samenwerking succesfactor voor transferklassen Harderwijk en Zeewolde

10 december 2018

In het schooljaar 2011-2012 startten de dr. A. Verschoorschool en het Morgen College in Harderwijk hun samenwerking om de overgang van het primair onderwijs naar het voortgezet onderwijs voor de leerlingen die daar moeite mee hebben, zo soepel mogelijk te laten verlopen. Zij bieden vanuit het Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) onderwijs aan de eerste twee leerjaren van het vmbo. Daarbij is het programma zo samengesteld dat de leerlingen toewerken naar de overgang naar het reguliere onderwijs in jaar drie op het Morgen College en naar een regulier vmbo-diploma aan het einde van leerjaar 4.

Voorheen stroomden leerlingen vanuit het Speciaal Onderwijs (SO) bijna automatisch door naar het VSO. Wanneer zij toch naar het reguliere onderwijs doorstroomden, verliep de overgang vaak moeizaam en werd dit ervaren als een enorme sprong in het diepe. De groep met een extra ondersteuningsbehoefte groeide. Vanaf de start in 2011 verzorgt de dr. A. Verschoolschool het VSO aan die leerlingen op het niveau van Kaderberoepsgerichte Leerweg op het Morgen College. Vanaf schooljaar 2015-2016 is ook gestart met een zogenaamd ‘arrangement’ programma voor leerlingen op vmbo-niveau ‘theoretische leerweg’.

“Voor 2011 zijn we gestart met een pluspunt, zoals je nu op steeds meer locaties in Nederland ziet”, zegt Maaike Lodder van de dr. A. Verschoorschool. “De blauwdruk hiervan ligt dus eigenlijk in Harderwijk. Door het succes van het pluspunt zijn we de samenwerking steeds intensiever gaan oppakken. Toen duidelijk werd wat passend onderwijs in ging houden, werd de behoefte aan een tussenvorm steeds groter, maar dan wel opgezet in een reguliere setting. Want, op deze manier kunnen de leerlingen de geleerde vaardigheden meteen toepassen. We zijn gestart met vijf ouders en leerlingen die de uitdaging ook wel zagen zitten. We konden binnen de reguliere setting van het Morgen College een kleinschalige constructie opzetten met veel structuur en een docent met expertise op gedrag. Het schooljaar daarop werd dit een tweedejaars klas en is er uitgebreid met een nieuwe eerstejaars klas.”

In 2015-2016 is er gestart met zogenaamde transferklassen. De leerlingen in deze groepen zijn dan ook ingeschreven bij het Morgen College, maar krijgen gedurende het brugklasjaar en het tweede jaar hetzelfde intensieve ondersteuningsprogramma als de VSO-leerlingen. Docenten van de Verschoorschool, bereiden ook hen voor op de instroom in een reguliere 3e klas van het Morgen College.

 “De AVO-vakken geven de docenten van de dr. A. Verschoorschool zelf. Bij een aantal vaklessen sluiten de leerlingen aan bij een reguliere of lwoo groep. De gecombineerde groep krijgt dan les van twee docenten. De vakdocent geeft het vak en de groepsleerkracht observeert, begeleidt waar nodig én zorgt voor pedagogische en didactische kennisoverdracht aan de vakdocent. Naast het bieden van de benodigde ondersteuning aan de leerlingen is ook de co-teaching een grote winst. De vakdocenten krijgen steeds meer expertise in de omgang met deze leerlingen. Ze leren wat ze zelf anders kunnen doen en voor de leerling kunnen betekenen. De docenten passen zich aan op wat de kinderen nodig hebben en kunnen. Dat is ook wel de sleutel van het succes, het Morgen College dúrft!”

Om de vorderingen van de leerlingen te volgen en de continuïteit vanaf leerjaar 1 tot en met leerjaar 4 te borgen, sluit de dr. A. Verschoorschool vanaf de start aan bij het programma van toetsing onderbouw (pto) van het Morgen College.

“Hoewel de leerlingen vanaf het derde leerjaar het reguliere onderwijs op het Morgen College volgen om na het vierde jaar met een Vmbo-diploma uit te stromen wordt de begeleiding gecontinueerd. Door middel van een groepsarrangement dat bekostigd wordt door het samenwerkingsverband, worden de leerlingen nog begeleid in en buiten de klas. Het is in principe mogelijk om deze ondersteuning vijf dagen in de week te krijgen, maar we kijken per leerling wat er nodig is. Met elke leerling wordt een contract afgesloten met passende dagen en ondersteuning. Ze krijgen begeleiding bij leren, maar ook begeleiding in executieve functies, leren plannen, enzovoorts. Het is echt maatwerk en wanneer we hen los kúnnen laten, doen we dat. Wanneer ze hun diploma halen, zijn de leerlingen vaardig genoeg om zich te kunnen redden in het vervolgonderwijs. Inmiddels hebben we al 9 leerjaren gedraaid en van alle leerlingen die examen deden is 100% geslaagd. We kunnen dus wel van een succes spreken. En ook de leerlingen ervaren het zo. We zien nog steeds leerlingen, die inmiddels naar het mbo gaan, af en toe terug om te vertellen hoe goed het met ze gaat. Leerlingen die bij ons komen met complexe vragen, maar groeien en leren en helemaal opbloeien in een klimaat dat voor hen het best passende onderwijs realiseert. Dat is prachtig om te zien!”

Deze vroege samenwerking tussen het VSO en het regulier VO is bijzonder in Nederland en levert aantoonbaar wederzijds meerwaarde op het gebied van de afstemming van leerstof, de pedagogische en didactische aanpak en de materiële voorzieningen. Maar het belangrijkste is natuurlijk dat vooral voor de leerlingen deze samenwerking een essentieel voordeel biedt, namelijk dat van een doorlopende ondersteuningslijn vanaf de dr. A. Verschoorschool (SO en VSO) via het Morgen College tot aan het mbo toe.

“Het gaat hier vaak om leerlingen die geen externaliserend gedrag vertonen. Voor deze leerlingen wordt het VSO in de meeste gevallen nog gezien als de best passende plek. De transferklassen zijn voor leerlingen die potentie hebben om met deze extra ondersteuning een succesvolle schoolloopbaan te volgen in het reguliere onderwijs. “

De huidige transfervoorziening binnen het Morgen College heeft nu nog wel als beperking dat deze alleen aangeboden wordt aan leerlingen met een vmbo-profiel. “Het werkt goed op het Morgencollege en er is geen reden om te denken dat zoiets niet kan op havo/vwo-niveau”, aldus Maaike. “Momenteel hebben we een aantal leerlingen met havo-advies in onze transfergroep vmbo-TL geplaatst. Zij doen het daar heel goed, maar eigenlijk is het wel jammer dat we hen niet op de havo kunnen plaatsen. Wij staan zeker open voor samenwerking met een havo/vwo-school. Deze school hoeft het dus niet alleen te doen. Wij brengen de expertise van het VSO in de school.  Het belangrijkste is dat de ontvangende school, en dan met name de docenten, hier voor open staan en de VSO leerlingen echt willen integreren binnen de school. Onze ervaring op het Morgen College is dat docenten het in korte tijd ook leuk gaan vinden.”

Overigens kunnen leerlingen die in het reguliere onderwijs dreigen uit te vallen, ook instromen binnen deze klassen. Ook deze leerlingen blijken, met gerichte ondersteuning, meestal in staat om de stap terug, van speciaal naar regulier, weer te kunnen zetten. De Transfergroep is daarmee een integrale voorziening geworden tussen regulier en speciaal onderwijs, voor alle leerlingen. Daarmee is het veel meer dan alleen een schakel tussen S(B)O en voortgezet onderwijs.

“Een transfergroep biedt een unieke kans. Het voorkomt voortijdige uitstroom van leerlingen, omdat meer leerlingen binnen de school een passend onderwijsaanbod krijgen. De expertise rondom gedrag is ‘in huis’ aanwezig en wordt overgedragen op de eigen docenten. Dit heeft een positief effect op álle leerlingen van de school, waarmee een opwaartse spiraal in gang is gezet in het proces van Passend Onderwijs. Ik kan deze voorziening dan ook zeker aanraden bij andere VO-scholen binnen het samenwerkingsverband en de rest van Nederland. Zoek die samenwerking met het VSO in de regio en haal de expertise in huis. Niet als experts op afstand, maar echt geïntegreerd in de school. Tips of collegiale consultaties? Daar zijn we voor!”

 

Delen via: